Khi đến thăm một nhà máy gia công sữa bột, cách nhà máy hướng dẫn bạn vào khu sản xuất nói lên rất nhiều về mức độ áp dụng GMP thật sự. Bài viết mô tả quy trình chuẩn và những điểm nên quan sát.
Vì sao cần quy trình vào phòng sạch nghiêm ngặt?
- Một người đứng yên vẫn thải ra lượng rất lớn hạt bụi mỗi phút; khi đi lại, con số này tăng lên nhiều lần.
- Tay là đường lây nhiễm vi khuẩn như Staphylococcus aureus vào sản phẩm.
- Tóc, sợi vải, đồ trang sức có thể rơi vào bột, trở thành dị vật.
- Sữa bột không qua bước diệt khuẩn sau chiết rót, nên nhiễm bẩn ở khu chiết sẽ đi thẳng vào lon.
Quy trình vào khu sản xuất sạch từng bước
| Bước | Thao tác | Mục đích |
|---|---|---|
| 1. Khu thay đồ ngoài | Cất đồ cá nhân, điện thoại, trang sức vào tủ; tháo đồng hồ, nhẫn, khuyên tai | Loại bỏ vật có thể rơi vào sản phẩm |
| 2. Thay giày dép | Bước qua ghế ngăn, đổi sang dép hoặc ủng chuyên dụng | Tách bụi bẩn từ bên ngoài |
| 3. Rửa tay | Rửa bằng xà phòng theo quy trình, sấy hoặc lau bằng khăn dùng một lần | Giảm vi sinh trên tay |
| 4. Mặc đồ bảo hộ | Mũ trùm kín tóc, khẩu trang, áo quần hoặc áo liền quần sạch, theo thứ tự từ trên xuống | Che phủ nguồn phát tán hạt |
| 5. Soi gương kiểm tra | Tóc không lộ ra, khẩu trang che mũi miệng | Tự kiểm tra trước khi vào |
| 6. Sát khuẩn tay, đeo găng (nếu yêu cầu) | Dung dịch cồn hoặc chất sát khuẩn được phê duyệt | Giảm vi sinh còn lại |
| 7. Airlock / air shower | Đi qua buồng đệm có cửa khoá liên động, buồng thổi khí nếu có | Giữ chênh áp, thổi bụi bám trên đồ |
| 8. Vào khu sản xuất | Đi đúng lối, không chạm vào thiết bị không thuộc nhiệm vụ | Tránh nhiễm chéo |

Quy định vệ sinh cá nhân trong nhà máy sữa
- Không ăn uống, nhai kẹo, hút thuốc trong khu sản xuất.
- Không để móng tay dài, sơn móng, dùng nước hoa nồng.
- Không mang điện thoại, bút, giấy tờ cá nhân vào khu sạch.
- Rửa tay lại sau khi đi vệ sinh, chạm vào mặt, tóc hoặc vật bẩn.
- Đồ bảo hộ chỉ dùng trong khu sạch, không mặc ra ngoài.
- Đồ bảo hộ được giặt, sấy riêng theo quy trình và thay theo tần suất quy định.
Quản lý sức khoẻ công nhân
- Khám sức khoẻ trước khi tuyển dụng và định kỳ theo quy định.
- Người bị tiêu chảy, sốt, ho nhiều, có vết thương hở ở tay phải báo cáo và tạm không làm ở khu tiếp xúc sản phẩm.
- Đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm và quy trình vệ sinh, có kiểm tra định kỳ.
- Ghi hồ sơ đào tạo và khám sức khoẻ để phục vụ đánh giá GMP, HACCP, ISO 22000.
Đường đi của vật tư vào phòng sạch
Không chỉ con người, nguyên liệu và bao bì cũng phải “thay đồ”. Bao nguyên liệu được lau sạch hoặc bóc lớp ngoài trước khi chuyển qua pass box hoặc airlock vật tư. Lon rỗng được thổi khí nén lọc và đi qua hầm UV trước khi vào chiết rót. Pallet gỗ không được đưa vào khu sạch. Xem thêm phòng sạch sản xuất sữa bột và hệ thống AHU.
Lưu ý cho khách tham quan nhà máy
- Báo trước lịch tham quan để nhà máy chuẩn bị đồ bảo hộ.
- Khai báo sức khoẻ nếu được yêu cầu.
- Tuân thủ đầy đủ quy trình thay đồ như công nhân.
- Chụp ảnh chỉ khi được phép, không mang điện thoại vào khu chiết rót nếu nhà máy cấm.
- Đi theo người hướng dẫn, không chạm vào thiết bị, sản phẩm.
Dấu hiệu nhà máy áp dụng quy trình nghiêm túc
- Khách không được vào khu sạch nếu chưa thay đồ đầy đủ, kể cả lãnh đạo.
- Có hướng dẫn bằng hình ảnh tại từng bước thay đồ.
- Bồn rửa tay vận hành bằng chân hoặc cảm ứng, có xà phòng, khăn giấy, thùng rác đóng.
- Cửa airlock không bị chèn mở; đồng hồ chênh áp hoạt động.
- Công nhân trả lời được các quy định vệ sinh khi được hỏi.
Đọc thêm: tiêu chuẩn GMP nhà máy sữa bột.
Ra khỏi phòng sạch cũng có quy trình
- Ra theo lối riêng nếu nhà máy thiết kế dòng người một chiều.
- Cởi đồ bảo hộ tại khu quy định, bỏ đồ dùng một lần vào thùng kín.
- Đồ tái sử dụng cho vào túi riêng để chuyển đi giặt, không treo lẫn với đồ sạch.
- Khi quay lại khu sạch sau giờ nghỉ, thực hiện lại đầy đủ các bước từ đầu.
Câu hỏi thường gặp về quy trình vào phòng sạch
Có bắt buộc qua buồng thổi khí (air shower) không?
Không phải nhà máy nào cũng có. Air shower giúp giảm bụi bám trên đồ, nhưng quan trọng hơn là thay đồ đúng quy trình và airlock giữ chênh áp.
Đồ bảo hộ phòng sạch bao lâu thay một lần?
Tuỳ quy định nhà máy, thường thay mỗi ca hoặc mỗi ngày, và thay ngay khi bẩn, rách.
Đeo găng tay có thay được rửa tay không?
Không. Vẫn phải rửa và sát khuẩn tay trước khi đeo găng; găng phải thay khi rách hoặc bẩn.
Khách tham quan có được vào khu chiết rót không?
Tuỳ nhà máy; nhiều nơi chỉ cho xem qua cửa kính để giảm rủi ro nhiễm bẩn khu sạch nhất.


