Gần như nhà máy nào cũng giới thiệu “đạt chuẩn GMP”. Nhưng chứng nhận treo trên tường và GMP vận hành hằng ngày là hai chuyện khác nhau. Bài viết giúp doanh nghiệp hiểu GMP gồm những gì và cách kiểm tra khi đến thăm nhà máy gia công sữa bột.
GMP là gì?
GMP là tập hợp các yêu cầu tối thiểu để kiểm soát mọi yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất: từ thiết kế nhà xưởng, chọn thiết bị, đào tạo công nhân, vệ sinh, đến ghi chép hồ sơ. Mục tiêu là sản phẩm không phụ thuộc vào “may rủi” hay kinh nghiệm cá nhân, mà phụ thuộc vào quy trình đã được chuẩn hoá.
Ngành thực phẩm thường áp dụng GMP theo nguyên tắc chung về vệ sinh thực phẩm của Codex (CXC 1-1969) và được tổ chức chứng nhận đánh giá. Ngành dược có GMP riêng, chặt chẽ hơn.
10 nhóm yêu cầu GMP trong nhà máy sữa bột
| Nhóm | Yêu cầu chính |
|---|---|
| 1. Vị trí, nhà xưởng | Xa nguồn ô nhiễm; bố trí một chiều; tách khu sạch, khu thường, kho |
| 2. Kết cấu | Tường, sàn, trần nhẵn, kín, dễ vệ sinh; chống côn trùng, động vật |
| 3. Hệ thống phụ trợ | Nước đạt chuẩn, khí nén lọc, xử lý không khí, chiếu sáng, thoát nước |
| 4. Thiết bị | Vật liệu tiếp xúc thực phẩm an toàn, dễ vệ sinh, được bảo trì và hiệu chuẩn |
| 5. Nhân sự | Khám sức khoẻ, đào tạo, bảo hộ lao động, quy định vệ sinh cá nhân |
| 6. Vệ sinh (SSOP) | Quy trình làm sạch thiết bị, khu vực, kiểm tra sau vệ sinh |
| 7. Nguyên liệu, bao bì | Chọn nhà cung cấp, kiểm tra đầu vào, bảo quản, FIFO/FEFO |
| 8. Kiểm soát sản xuất | Quy trình thao tác chuẩn (SOP), kiểm soát công đoạn, chống nhiễm chéo |
| 9. Kiểm soát chất lượng | Kiểm tra trong quá trình, kiểm nghiệm thành phẩm, lưu mẫu |
| 10. Hồ sơ, truy xuất | Hồ sơ lô, khiếu nại, thu hồi sản phẩm, đánh giá nội bộ |
GMP, HACCP và ISO 22000 khác nhau thế nào?
| Tiêu chí | GMP | HACCP | ISO 22000 |
|---|---|---|---|
| Bản chất | Điều kiện nền tảng | Phân tích mối nguy, kiểm soát điểm tới hạn | Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm toàn diện |
| Trọng tâm | Nhà xưởng, thiết bị, con người, vệ sinh | Mối nguy sinh học, hoá học, vật lý theo công đoạn | Chính sách, mục tiêu, quản lý rủi ro, cải tiến liên tục |
| Quan hệ | Là chương trình tiên quyết | Xây dựng trên GMP | Bao gồm chương trình tiên quyết và HACCP |
Nói đơn giản: GMP làm cho nhà máy “sạch và có kỷ luật”, HACCP chỉ ra “chỗ nào có thể sai và kiểm soát ra sao”, ISO 22000 biến cả hai thành một hệ thống quản lý có trách nhiệm và cải tiến.
GMP có bắt buộc với nhà máy sữa bột không?
Pháp luật Việt Nam không bắt buộc mọi cơ sở thực phẩm phải có chứng nhận GMP. Tuy nhiên, cơ sở sản xuất phải đáp ứng điều kiện an toàn thực phẩm. Theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, cơ sở có một trong các chứng nhận GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC, FSSC 22000 hoặc tương đương còn hiệu lực được miễn cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Riêng sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khoẻ có yêu cầu GMP riêng.
Trên thực tế, đối tác phân phối, chuỗi bán lẻ và nhà nhập khẩu thường yêu cầu nhà máy có GMP, HACCP hoặc ISO 22000. Xem thêm điều kiện để được sản xuất sữa bột tại Việt Nam.
Hồ sơ GMP một nhà máy sữa bột cần có
- Sơ đồ mặt bằng, sơ đồ dòng người, dòng nguyên liệu, dòng thành phẩm.
- Danh mục SOP cho từng công đoạn và SSOP cho vệ sinh.
- Hồ sơ đào tạo, khám sức khoẻ của nhân viên.
- Hồ sơ bảo trì, hiệu chuẩn thiết bị (cân, máy chiết, nhiệt ẩm kế).
- Kết quả kiểm nghiệm nước, không khí, bề mặt định kỳ.
- Hồ sơ đánh giá nhà cung cấp nguyên liệu, bao bì.
- Hồ sơ lô sản xuất, lưu mẫu, quy trình thu hồi sản phẩm.
Cách kiểm tra GMP thật khi đến thăm nhà máy
- Xem chứng nhận gốc: tên tổ chức chứng nhận, phạm vi (có ghi “sữa bột”, “phối trộn, chiết rót” không), ngày hết hạn.
- Đi đúng đường của công nhân: nếu khách được vào khu sạch mà không thay đồ, đó là dấu hiệu GMP không được áp dụng thật.
- Xin xem một hồ sơ lô bất kỳ: có đủ chữ ký từng công đoạn, số lô nguyên liệu, kết quả kiểm tra không.
- Quan sát vệ sinh: bụi bột tích tụ ở góc, nóc thiết bị; bẫy côn trùng có được theo dõi.
- Hỏi về thu hồi sản phẩm: nhà máy có quy trình và đã diễn tập thu hồi chưa.
- Hỏi nhân viên: công nhân có biết SOP công đoạn mình làm, biết xử lý khi có sự cố không.
Danh sách kiểm tra mở rộng: đối tác sản xuất sữa bột uy tín cần gì.
GMP tại nhà máy KADUCO
KADUCO được cấp chứng nhận GMP và HACCP, áp dụng ISO 22000:2018 cho phạm vi phối trộn, chiết rót, đóng gói và đã đăng ký FDA Hoa Kỳ. Phòng QA ban hành SOP từng công đoạn, xử lý sự cố theo CAPA và quản lý hồ sơ chất lượng; phòng QC kiểm tra nguyên liệu, giám sát trong sản xuất, kiểm định thành phẩm và lưu mẫu từng lô. Xem nhà máy gia công sữa bột.
Câu hỏi thường gặp về GMP
GMP thực phẩm và GMP dược khác nhau thế nào?
Nguyên lý giống nhau nhưng GMP dược yêu cầu chặt hơn về phòng sạch, thẩm định và hồ sơ. Sữa bột là thực phẩm nên áp dụng GMP thực phẩm.
Chứng nhận GMP có thời hạn bao lâu?
Tuỳ tổ chức chứng nhận, thường 3 năm với đánh giá giám sát định kỳ hằng năm.
Có GMP rồi có cần HACCP không?
Nên có. GMP là nền tảng, HACCP kiểm soát mối nguy theo từng công đoạn. Nhiều khách hàng yêu cầu cả hai hoặc ISO 22000.
Có GMP được miễn giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP không?
Có. Nghị định 15/2018/NĐ-CP miễn cấp giấy này cho cơ sở có GMP, HACCP, ISO 22000 hoặc tương đương còn hiệu lực.


