Trang chủ/Tin tức/HACCP Trong Sản Xuất Sữa Bột: 7 Nguyên Tắc, 12 Bước Và Ví Dụ Điểm Kiểm Soát Tới Hạn

HACCP Trong Sản Xuất Sữa Bột: 7 Nguyên Tắc, 12 Bước Và Ví Dụ Điểm Kiểm Soát Tới Hạn

Máy sàng rung tự động loại bỏ tạp chất nguyên liệu bột
HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point – Phân tích mối nguy và điểm kiểm soát tới hạn) là phương pháp nhận diện các mối nguy sinh học, hoá học, vật lý ở từng công đoạn sản xuất, xác định điểm nào bắt buộc phải kiểm soát (CCP), đặt giới hạn tới hạn, giám sát và hành động khắc phục khi vượt giới hạn. HACCP gồm 7 nguyên tắc, triển khai qua 12 bước theo hướng dẫn của Codex. Với sữa bột phối trộn khô, CCP thường nằm ở kiểm soát nguyên liệu, sàng hoặc dò kim loại và độ kín của lon.

Khác với kiểm tra thành phẩm cuối cùng, HACCP phòng ngừa sai sót ngay trong quá trình sản xuất. Đây là lý do HACCP được coi là “xương sống” của an toàn thực phẩm và là phần lõi của ISO 22000.

7 nguyên tắc của HACCP

  1. Phân tích mối nguy: liệt kê mối nguy có thể xảy ra ở từng công đoạn và biện pháp kiểm soát.
  2. Xác định điểm kiểm soát tới hạn (CCP): công đoạn mà nếu không kiểm soát thì mối nguy không được loại bỏ ở bước sau.
  3. Thiết lập giới hạn tới hạn: ngưỡng đo được để phân biệt chấp nhận và không chấp nhận.
  4. Thiết lập hệ thống giám sát mỗi CCP: ai đo, đo gì, bao lâu một lần.
  5. Thiết lập hành động khắc phục khi giám sát cho thấy CCP vượt giới hạn.
  6. Thiết lập thủ tục thẩm tra để khẳng định hệ thống HACCP hoạt động hiệu quả.
  7. Thiết lập hồ sơ và tài liệu cho toàn bộ hệ thống.

12 bước xây dựng kế hoạch HACCP

Bước Nội dung
1 Thành lập đội HACCP (QA, QC, sản xuất, kỹ thuật)
2 Mô tả sản phẩm: thành phần, đặc tính, bao bì, hạn dùng, điều kiện bảo quản
3 Xác định mục đích sử dụng và đối tượng người dùng
4 Xây dựng sơ đồ quy trình công nghệ
5 Thẩm định sơ đồ tại hiện trường
6 Phân tích mối nguy (nguyên tắc 1)
7 Xác định CCP (nguyên tắc 2)
8 Thiết lập giới hạn tới hạn (nguyên tắc 3)
9 Thiết lập giám sát (nguyên tắc 4)
10 Thiết lập hành động khắc phục (nguyên tắc 5)
11 Thiết lập thẩm tra (nguyên tắc 6)
12 Lập hồ sơ, tài liệu (nguyên tắc 7)

Bước 3 đặc biệt quan trọng với sữa: sản phẩm cho người bệnh, người cao tuổi hoặc trẻ nhỏ thuộc nhóm nhạy cảm, nên mức chấp nhận rủi ro thấp hơn.

Mối nguy thường gặp trong sản xuất sữa bột

Loại mối nguy Ví dụ Nguồn gốc
Sinh học Salmonella, Cronobacter sakazakii, Bacillus cereus, Staphylococcus aureus Nguyên liệu nhiễm, môi trường, con người
Hoá học Aflatoxin M1, kim loại nặng, melamine, dư lượng thuốc thú y, chất tẩy rửa, chất gây dị ứng Nguyên liệu, nhiễm chéo, vệ sinh
Vật lý Mảnh kim loại, nhựa, thuỷ tinh, sợi bao bì, côn trùng Thiết bị, bao bì nguyên liệu, môi trường

Xem chi tiết mối nguy vi sinh tại bài kiểm soát vi sinh trong sản xuất sữa.

Ví dụ CCP trong dây chuyền sữa bột phối trộn khô

Công đoạn Mối nguy Giới hạn tới hạn (ví dụ) Giám sát Khắc phục
Tiếp nhận nguyên liệu Vi sinh, độc tố, kim loại nặng COA từng lô đạt chỉ tiêu; nhà cung cấp đã được phê duyệt QC kiểm tra hồ sơ, lấy mẫu theo kế hoạch Biệt trữ, trả lại lô không đạt
Sàng rung Dị vật vật lý Lưới sàng nguyên vẹn, đúng cỡ Kiểm tra lưới đầu và cuối ca Dừng, sàng lại toàn bộ bột từ lần kiểm tra đạt trước
Chiết rót, ghép mí Nhiễm khuẩn, oxy hoá do lon hở Thông số mí ghép trong dung sai; oxy dư dưới mức quy định Kiểm tra mí, đo oxy dư theo tần suất Cách ly lon lỗi, chỉnh máy, kiểm tra lại

Đây chỉ là ví dụ minh hoạ. Mỗi nhà máy xác định CCP dựa trên phân tích mối nguy thực tế của sản phẩm, thiết bị và chương trình tiên quyết của mình.

Chương trình tiên quyết đi kèm HACCP

Doanh nghiệp đặt gia công kiểm tra HACCP thế nào?

  1. Xin xem chứng nhận HACCP, phạm vi và thời hạn.
  2. Hỏi danh sách CCP của dây chuyền sẽ chạy sản phẩm của bạn.
  3. Xem biểu mẫu giám sát CCP của một ca bất kỳ: có ghi đủ, có chữ ký.
  4. Hỏi lần gần nhất CCP vượt giới hạn và nhà máy đã xử lý ra sao.
  5. Hỏi tần suất thẩm tra và đánh giá lại kế hoạch HACCP.

Sai lầm thường gặp khi áp dụng HACCP

  • Quá nhiều CCP: biến mọi công đoạn thành CCP khiến giám sát hình thức, không hiệu quả.
  • Giới hạn không đo được: ghi “sạch”, “đạt” thay vì con số hoặc tiêu chí rõ ràng.
  • Hồ sơ điền sau: biểu mẫu được ghi bù cuối ca, mất ý nghĩa giám sát.
  • Không cập nhật: đổi nguyên liệu, thêm máy mới nhưng kế hoạch HACCP vẫn giữ bản cũ.
  • Bỏ quên chương trình tiên quyết: chỉ chú ý CCP trong khi vệ sinh, côn trùng, nước không được kiểm soát.

Một kế hoạch HACCP tốt là kế hoạch công nhân hiểu và làm được mỗi ngày, không phải tập tài liệu dày chỉ mở ra khi có đoàn đánh giá.

Câu hỏi thường gặp về HACCP

HACCP có bắt buộc với nhà máy sữa không?

Không bắt buộc với mọi cơ sở, nhưng cơ sở có HACCP còn hiệu lực được miễn cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP theo Nghị định 15/2018/NĐ-CP, và nhiều khách hàng yêu cầu.

HACCP khác ISO 22000 thế nào?

HACCP là phương pháp kiểm soát mối nguy; ISO 22000 là hệ thống quản lý bao gồm HACCP, chương trình tiên quyết và yêu cầu quản lý.

CCP và điểm kiểm soát thông thường khác gì?

CCP là điểm mà nếu mất kiểm soát thì mối nguy không được loại bỏ ở bước sau; điểm kiểm soát thông thường được quản lý bằng chương trình tiên quyết.

Bao lâu phải xem lại kế hoạch HACCP?

Ít nhất định kỳ hằng năm và mỗi khi thay đổi nguyên liệu, công thức, thiết bị hoặc quy trình.

KADUCO đạt chứng nhận HACCP và GMP. Xem nhà máy và dịch vụ gia công sữa bột · 0869.731.000.

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *