Hiểu quy trình giúp người tiêu dùng biết sữa mình uống được làm ra sao, và giúp doanh nghiệp đặt gia công hỏi đúng câu hỏi khi đi xem nhà máy.
Công nghệ 1: Sấy phun từ sữa tươi
Sấy phun là công nghệ biến sữa lỏng thành bột. Các bước chính:
- Tiếp nhận và kiểm tra sữa tươi: kiểm tra nhiệt độ, độ chua, kháng sinh, vi sinh.
- Ly tâm, làm sạch: loại tạp chất, tách một phần chất béo nếu làm sữa tách béo.
- Chuẩn hoá: điều chỉnh tỷ lệ béo, đạm theo tiêu chuẩn sản phẩm.
- Thanh trùng: gia nhiệt để tiêu diệt vi sinh vật gây hại.
- Cô đặc: bay hơi bớt nước để giảm chi phí sấy.
- Sấy phun: sữa cô đặc được phun thành hạt sương nhỏ trong buồng khí nóng, nước bay hơi gần như tức thì, để lại hạt bột.
- Làm nguội, sàng và đóng bao: bột được đóng bao lớn làm nguyên liệu.
Dây chuyền sấy phun đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn và nguồn sữa tươi dồi dào, nên chỉ một số tập đoàn sữa và các nước xuất khẩu sữa lớn sở hữu. Nhiều nhà sản xuất sữa dinh dưỡng trên thế giới nhập sữa bột nguyên liệu từ các nước này.
Công nghệ 2: Phối trộn khô (dry-blend)
Phối trộn khô dùng sữa bột nguyên liệu và các thành phần dạng bột đã đạt tiêu chuẩn, trộn theo công thức để tạo sản phẩm dinh dưỡng cho từng đối tượng. Ưu điểm:
- Linh hoạt: một dây chuyền làm được nhiều công thức khác nhau.
- Giữ được hoạt chất nhạy nhiệt như lợi khuẩn, một số vitamin, vì không qua nhiệt độ cao.
- Phù hợp lô vừa và nhỏ, ví dụ lô 800 kg tại KADUCO.
Điều kiện để phối trộn khô đạt chất lượng: nguyên liệu đầu vào có kiểm soát, máy trộn đủ lớn để trộn đồng nhất vi chất, môi trường sản xuất sạch và kín, kiểm soát độ ẩm.
| Tiêu chí | Sấy phun | Phối trộn khô |
|---|---|---|
| Nguyên liệu đầu vào | Sữa tươi, dịch sữa | Sữa bột nguyên liệu và các thành phần dạng bột |
| Sản phẩm điển hình | Sữa bột nguyên kem, tách béo | Sữa dinh dưỡng theo đối tượng |
| Vốn đầu tư | Rất lớn | Vừa phải |
| Đổi công thức | Khó, tốn kém | Linh hoạt |
| Hoạt chất nhạy nhiệt | Dễ hao hụt | Giữ tốt hơn |
Quy trình 7 công đoạn tại nhà máy KADUCO
Nhà máy KADUCO rộng 3.515 m², khu sản xuất sạch 1.590 m² cấp khí sạch bằng hệ thống AHU, sản xuất theo quy trình một chiều:
- Kiểm tra nguyên liệu: QC kiểm tra hồ sơ và mẫu từng lô nguyên liệu trước khi nhập kho nguyên liệu 365 m².
- Cân chia: cân từng thành phần theo công thức của lô.
- Sàng và phối trộn: máy sàng rung tự động làm tơi bột, loại tạp chất; tank chứa liệu kín cấp nguyên liệu; 3 máy trộn Rockin trộn 1.000 kg/mẻ, máy trộn lập phương 50–80 kg/mẻ cho mẫu thử.
- Chiết rót: 2 máy chiết lon tự động định lượng và kiểm khối lượng từng lon; 3 máy chiết túi tạo hình đóng gói, stick 3–75 g.
- Hoàn thiện: máy thả muỗng, máy ghép mí kín nắp có bơm khí N₂ để hạn chế oxy hoá, in date, máy co màng.
- Nhập kho thành phẩm theo lô, kho thành phẩm 386 m².
- Kiểm soát chất lượng: kiểm tra ngoại quan, độ kín, nhãn, các chỉ tiêu và lưu mẫu trước khi xuất xưởng.
Lon rỗng được kiểm tra đầu vào, thổi sạch bằng khí nén đã lọc và chạy qua hầm băng tải đèn UV trước khi chiết rót. Xem ảnh máy móc tại trang nhà máy gia công sữa bột KADUCO.
Vì sao bơm khí nitơ khi đóng lon?
Oxy trong lon làm chất béo bị oxy hoá, sinh mùi lạ và làm giảm một số vitamin. Thay không khí trong lon bằng khí nitơ trước khi ghép mí giúp sữa giữ mùi vị và dưỡng chất ổn định trong suốt hạn dùng. Xem thêm tiêu chuẩn đóng gói và bảo quản sữa bột.
Kiểm soát vi sinh và dị vật
Sữa bột có độ ẩm thấp nên vi sinh vật khó phát triển, nhưng nếu nhiễm từ đầu vẫn có thể tồn tại. Vì vậy nhà máy kiểm soát từ nguyên liệu, môi trường khu sạch, vệ sinh thiết bị đến nhân sự. Hệ thống rây lọc và sàng rung loại bỏ dị vật trước khi trộn. Đọc thêm về kiểm soát vi sinh trong sản xuất sữa.
Câu hỏi thường gặp về quy trình sản xuất sữa bột
Sữa bột được làm từ gì?
Từ sữa bò (hoặc sữa dê) được sấy khô thành bột. Sữa dinh dưỡng còn được trộn thêm đạm, chất béo, chất xơ, vitamin và khoáng chất theo công thức.
Phối trộn khô có kém hơn sấy phun không?
Không kém hơn mà khác mục đích. Sấy phun tạo sữa bột nguyên liệu; phối trộn khô tạo sữa dinh dưỡng theo đối tượng, giữ tốt các hoạt chất nhạy nhiệt.
Vì sao lon sữa bột có khí nitơ?
Khí nitơ thay thế oxy trong lon, hạn chế oxy hoá chất béo và giữ mùi vị, vitamin ổn định đến hết hạn dùng.
Nhà máy sữa cần những chứng nhận gì?
Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm hoặc chứng nhận tương đương; nhiều nhà máy áp dụng thêm GMP, HACCP, ISO 22000. KADUCO đạt GMP, HACCP, ISO 22000:2018 và đăng ký FDA Hoa Kỳ.


